سرطان مقعد یا آنال کانسر (Anal cancer) در واقع یک نوع از سرطان ها است که در بافت های مقعد ایجاد می گردد. در وبسایت دکتر علیرضا ایزدی به این موضوع می پردازیم که آیا سرطان مقعدی درمان دارد؟ علائم سرطان مقعدی چیست؟ به طور کلی مقعد دهانه راست روده به سمت خارج بدن و در انتهای دستگاه گوارش قرار دارد. در اکثر مواقع سرطان مقعد از علائم خاصی برخوردار نیست ، ولی به طور معمول ، خونریزی از نخستین علائم آن محسوب می شود که اغلب بسیار ناچیز و جزئی است. عموم افراد به اشتباه این سرطان را به خاطر خونریزی با عارضه همورئید (بواسیر) اشتباه می گیرند. چنانچه می خواهید تا با ماهیت سرطان مقعدی و روش درمان آن آشنایی پیدا کنید ، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
سرطان مقعد چیست؟
سرطان مقعد در واقع نوعی از سرطانهای خطرناک محسوب میشود که در مجرای مقعد ایجاد میشود. به طور کلی کانال مقعد لولهای کوتاه در انتهای رکتوم بوده که به واسطه آن اجابت مزاج صورت میپذیرد. در حقیقیت سرطان مقعد می تواند با علائمی نظیر خونریزی روده و دردهای مقعدی هراه شود. اکثر اشخاص مبتلا به این سرطان با ترکیبی از شیمی درمانی و پرتو درمانی به معالجه سرطان مقعدی می پردازند. در اکثر مواقع ترکیب درمان سرطان مقعد ، احتمال بهبود را افزایش می دهد ، ولی این روش هم از خطرات و عوارض جانبی خاص خودش برخوردار است.
نشانه های سرطان مقعدی چیست؟
در اغلب مواقع نشانه های سرطان مقعدی شامل موارد زیر میشود:
- خونریزی در ناحیه مقعد یا رکتوم (راست روده)
- ایجاد درد در ناحیه مقعد
- ایجاد توده یا رشد زائده ای در کانال مقعدی
- خارش های مقعدی
علائم سرطان مقعدی چیست؟
به طور کلی حدود یک چهارم اشخاص مبتلا به سرطان مقعد، در ابتدا متوجه هیچ علامتی نشدهاند. از علائم بارز سرطان مقعد میتوان به مشاهده تغییراتی در حرکات روده منظیر دفعات یا قوام مدفوع، بی اختیاری مدفوع و احساس مداوم اجابت مزاج اشاره کرد.
علائم سرطان مقعدی در مردان
در واقع یکی از بارزترین دلایلی که عامل بروز سرطان مقعدی در مردان میشود، وجود ویروس پاپیلوم انسانی است. زمانی که شریک جنسی مردان همجسباز تعدد یابد، خطر ابتلا به ابتلا این ویروس نیز افزایش یافته که همین امر درصد مبتلا شدن به بیماری سرطان مقعد را افزایش میدهد. این ویروس شاخهای از بیماریهای آمیزشی است که مشکلات زیادی برای مردان ایجاد مینماید، یکی از آنها زگیل آمیزشی است.
علت سرطان مقعدی
سرطان مقعد در واقع به واسطه جهشی ژنتیکی که سلولهای طبیعی را به غیرطبیعی مبدل مینماید، ایجاد میگردد. سلولهای طبیعی با سرعتی مشخص رشد و تکثیر میشوند و نهایتاً هم در یک بازه زمانی مشخص از بین میروند. ولی رشد سلولهای غیر طبیعی از کنترل خارج میشود و هرگز خودکار نمیمیرند. در حقیقت همین انباشت سلولهای غیرطبیعی، به صورت توده یا تومور پدیدار میشوند. اغلب سلولهای سرطانی به بافتهای اطراف خودشان حمله مینمایند و قادرند تا از تومور اولیه نیز جدا شده تا در بخشی دیگر از بدن گسترش بیابند که به این امر متاستاز اطلاق میشود.
به طور کلی سرطان مقعد ارتباطی نزدیک با یک عفونت مقاربتی یا همان ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) دارد. شواهد امر نشان میدهد که HPV را در اکثر سرطانهای مقعد وجود دارد. بنا بر عقیده کارشناسان، زگیل تناسلی در واقع از رایجترین علت ایجاد سرطان مقعد است.
عوامل خطرساز در ایجاد سرطان مقعدی عبارتند از:
- بالا رفتن سن: اکثر افراد مبتلا یه سرطان مقعد، بالای 50 سال دارند.
- تعدد شرکای جنسی: اشخاصی که در طول زندگی شرکای جنسی مختلفی دارند، همواره در معرض ابتلا به سرطان مقعد قرار دارند.
- سکس مقعدی: اشخاصی که رابطه جنسی مقعدی دارند، بیشتر در معرض خطر مبتلا شدن به سرطان مقعد قرار دارند.
- مصرف سیگار: در واقع سیگار کشیدن، خطر ابتلا به سرطان مقعدی را بسیار افزایش میدهد.
- سابقه سرطان: اشخاصی که پیشتر به سرطانهای دهانه رحم، ولور یا واژن مبتلا شدهاند، بیشتر در معرض خطر ابتلا سرطان مقعد قرار دارند.
- ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): این عفونت خطر ابتلا به چندین سرطان نظیر مقعد و سرطان گردن رحم را افزایش خواهد داد. در واقع عفونت HPV، نوعی عفونت مقاربتی بوده که میتواند عامل اصلی ایجاد زگیل تناسلی گردد.
- داروها یا شرایطی که سیستم ایمنی بدن را کاهش میدهند، به عنوان مثال اشخاصی که پیوند عضو انجام دادهاند جهتسرکوب سیستم ایمنی بدنشان از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بهره می برند. این نوع داروها نقش موثری در خطر ابتلا به سرطان مقعد را دارند. علاوه بر این ابتلا به بیماریهایی مقاربتی نظیر ایدز (HIV) سیستم ایمنی بدن را سرکوب مینماید و در خطر ابتلا به سرطان مقعد نقش بسزایی دارد.
آیا سرطان مقعدی کشنده است؟
در پاسخ به پرسش مذکور باید اذعان نماییم که سرطان مقعد خیلی کم به دیگر نقاط بدن انتقال می یابد یا به اصطلاح متاستاز می شود. ولی چنانچه سایر نواحی بدن را هم درگیر نماید ، مراحل درمان آن مشکل حواهد بود. در اغلب مواقع سرطان مقعد متاستاز شده بیشتر کبد و ریه ها درگیر می کند.
نحوه تشخیص سرطان مقعد
به طور کلی آزمایشات و روشهای مورد استفاده جهت تشخیص سرطان مقعد در اغلب مواقع شامل موارد زیر است:
- بررسی ناهنجاری کانال مقعد و روده براساس معاینه رکتوم توسط پزشک معالج صورت می پذیرد.
- بررسی بصری کانال مقعد و راست روده : اغلب پزشکان با لوله ای کم نور به آنوسکوپ جهت معاینه کانال مقعد و روده برای بررسی توده غیر طبیعی از آن استفاده می نمایند.
- مشاهده کانال مقعد با کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی : در واقع این روشها برای بررسی کانال مقعد صورت می پذیرد. پزشک در این روش یک پروب را در کانال مقعد و روده قرار می دهد. سپس پروب امواج فراصوت را ساطع شد موجب ایجاد تصاویر از بافت ها و اندام های بدن می شود. سپس پزشک تصویر را مورد ارزیابی قرار می دهد تا موارد غیر طبیعی را بیابد.
- بیوپسی : روشی جهت دریافت نمونهای از بافت است که اگر پزشک پس از آزمایشات توده ای غیرطبیعی را بیابد ، از آن بهره می برد. در اصل پزشکان با رویت سلول ها زیر میکروسکوپ نوع سرطان را مشخص می نمایند.
نحوه درمان سرطان مقعد
در حقیقت تعیین نوع درمان سرطان مقعد ، به عواملی مانند مرحله سرطان ، سلامت جسمی بدن و مواردی از این قبیل بستگی دارد. از رایج ترین روش های درمان جهت از بین بردن سرطان مقعد می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ترکیب روش های شیمی درمانی و پرتو درمانی
- عمل جراحی در ناحیه مدنظر
- ایمونوتراپی
نقش ویروس HPV در بروز سرطان مقعد
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV اصلی ترین عامل ایجاد تغییرات پیش سرطانی در ناحیه مقعد است ؛ به طوری که تحقیقات نشان می دهند بیش از ۹۰ درصد موارد سرطان مقعد با گونه های پرخطر این ویروس به ویژه سویه های 16 و 18 در ارتباط هستند. این ویروس از طریق تماس مستقیم پوست با پوست یا مخاط آلوده ، عمدتاً در حین فعالیت های جنسی ، منتقل شده و می تواند سال ها به صورت نهفته در سلول ها باقی بماند. عفونت مزمن با HPV باعث اختلال در روند بازسازی سلولی و بروز دیسپلازی می شود که در صورت عدم تشخیص ، به تومورهای بدخیم تبدیل خواهد شد. موثرترین راه پیشگیری ، تزریق واکسن HPV مانند گارداسیل پیش از شروع فعالیت جنسی است که ایمنی بالایی در برابر سویه های سرطان زا ایجاد می کند. همچنین استفاده مداوم از کاندوم هرچند محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد نمی کند ، محدود کردن شرکای جنسی و انجام غربالگری های منظم مانند پاپ اسمیر مقعدی در افراد پرخطر ، نقش حیاتی در شناسایی ضایعات پیش سرطانی و جلوگیری از پیشرفت بیماری ایفا می کنند. تقویت سیستم ایمنی و ترک دخانیات نیز ریسک ماندگاری ویروس در بدن را به شدت کاهش می دهد.
انواع سرطان مقعد
سرطان مقعد بر اساس نوع سلول هایی که درگیر می شوند و محل دقیق شروع تومور ، به دسته های مختلفی تقسیم می شود. شناخت این تفاوت ها برای انتخاب بهترین روش درمان بسیار حیاتی است:
- کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma) : شایع ترین نوع سرطان مقعد است (حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد). این تومورها از سلول های سنگفرشی که لایه پوششی کانال مقعد را تشکیل می دهند ، منشأ می گیرند. این نوع سرطان ارتباط بسیار نزدیکی با عفونت ویروس HPV دارد.
- آدنوکارسینوم (Adenocarcinoma) : این نوع کمتر شایع است و از سلول های غدهای که در قسمت بالایی مقعد نزدیک به راست روده قرار دارند و مسئول ترشح مخاط هستند ، شروع می شود. درمان این نوع سرطان اغلب مشابه سرطان رکتوم یا راست روده است.
- کارسینوم سلول بازال (Basal Cell Carcinoma) : این یک نوع سرطان پوست است که در پوست اطراف مقعد ناحیه پری آنال ایجاد می شود. خوشبختانه این نوع سرطان معمولاً خوش رفتارتر است و به ندرت به نقاط دیگر بدن سرایت می کند.
- ملانوم مقعدی (Anal Melanoma) : نوعی بسیار نادر اما تهاجمی است که از سلول های تولید کننده رنگدانه ملانوسیت ها در پوست یا مخاط مقعد منشأ می گیرد. تشخیص زودهنگام در این نوع به دلیل سرعت پیشرفت آن ، اهمیت دوچندانی دارد.
- ضایعات پیش سرطانی (AIN) : گاهی سلول ها هنوز سرطانی نشده اند اما تغییرات غیرطبیعی نشان می دهند که به آن نئوپلازی داخل اپیتلیال مقعد (AIN) می گویند. شناسایی این مرحله می تواند از تبدیل شدن آن ها به سرطان قطعی جلوگیری کند.
درک دقیق نوع سلول در پاتولوژی ، به تیم پزشکی اجازه می دهد تا از میان گزینه هایی مثل پرتو درمانی ، شیمی درمانی یا جراحی های کم تهاجمی ، موثرترین مسیر را برای بهبودی کامل انتخاب کنند.
سرطان مقعد و رابطه جنسی
ارتباط میان سرطان مقعد و رفتارهای جنسی عمدتاً از طریق انتقال ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شکل می گیرد که عامل اصلی بیش از ۹۰ درصد این سرطان ها است. این ویروس طی تماس مستقیم پوست با پوست یا مخاط در انواع رابطه های جنسی منتقل شده و می تواند باعث ایجاد تغییرات سلولی مخرب در ناحیه مقعد شود. اگرچه داشتن شرکای جنسی متعدد یا انجام رابطه های محافظت نشده ریسک ابتلا به عفونت های پایدار HPV و در نتیجه سرطان را افزایش می دهد اما باید دانست که این بیماری صرفاً یک بیماری مقاربتی نیست و عوامل دیگری چون ضعف سیستم ایمنی و استعمال دخانیات نیز در بروز آن نقش دارند. استفاده صحیح از کاندوم خطر انتقال ویروس را کاهش می دهد اما به دلیل امکان وجود ویروس در نواحی اطراف که پوشیده نمی شوند ، محافظت مطلق ایجاد نمی کند. بهترین راهکار برای افرادی که فعالیت جنسی دارند ، انجام واکسیناسیون گارداسیل و معاینات دوره ای نزد پزشک است تا هرگونه ضایعه غیرطبیعی در مراحل اولیه شناسایی و درمان شود. این آگاهی به جای ایجاد هراس ، باید منجر به اتخاذ سبک زندگی سالم تر و مراقبت های پیشگیرانه دقیق تر گردد.
نتیجه گیری
سرطان مقعد ، در واقع نوعی سرطان غیر معمول محسوب می شود که در کانال مقعد ایجاد می گردد. کانال مقعد ، لوله ای کوتاه در انتهای راست روده است که به واسطه آن مدفوع از بدن انسان خارج می شود. در کل باید بدانید که این نوع سرطان با درمان به موقع خطرساز نیست ، ولی چنانچه متاستاز شود ، دیگر نقاط را هم درگیر خواهد کرد.
