فیستول مقعدی در کودکان یکی از مشکلات ناحیه مقعد است که می تواند با علائمی مانند ترشح چرکی ، قرمزی ، تورم و ایجاد سوراخی کوچک در پوست اطراف مقعد همراه باشد. این عارضه در شیرخواران ، به ویژه پسران در ماه های ابتدایی زندگی ، بیشتر دیده می شود ؛ هرچند کودکان در سنین بالاتر نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. تشخیص به موقع فیستول اهمیت زیادی دارد ، زیرا در برخی موارد ، عفونت و التهاب مداوم باعث ناراحتی کودک می شود و به درمان نیاز دارد.
فیستول مقعدی در کودکان چیست؟
فیستول مقعدی یک مسیر یا کانال غیرطبیعی است که بین بخش داخلی کانال مقعد و پوست اطراف آن ارتباط ایجاد می کند. این مسیر معمولاً در پی عفونت غدد کوچک اطراف مقعد و تشکیل آبسه به وجود می آید. هنگامی که آبسه تخلیه می شود ، ممکن است مجرایی باقی بماند که از طریق آن ترشحات خارج شوند.
در کودکان ، به خصوص شیرخواران ، فیستول ممکن است به شکل سوراخ کوچکی در کنار مقعد دیده شود. گاهی این سوراخ برای مدتی بسته می شود ، اما پس از تجمع مجدد ترشحات ، دوباره باز خواهد شد. شدت علائم به محل ، اندازه و میزان التهاب مسیر بستگی دارد. البته هر سوراخ یا ترشحی در اطراف مقعد الزاماً به معنای فیستول نیست و برای تشخیص دقیق ، معاینه بهترین جراح بیماری های مقعدی تهران ضروری است.
جهت دریافت مشاوره از دکتر علیرضا ایزدی ، فرم زیر را پر کنید.
علائم فیستول مقعدی در کودکان چیست؟
نشانه های فیستول ممکن است در ابتدا خفیف باشند و به تدریج شدت پیدا کنند. والدین معمولاً هنگام تعویض پوشک یا شستشوی کودک متوجه تغییرات اطراف مقعد می شوند. مهم ترین علائم عبارت اند از:
- ترشح چرکی از مقعد: خروج مایع زرد یا سبزرنگ از سوراخی در پوست اطراف مقعد.
- درد هنگام دفع مدفوع: التهاب ناحیه ممکن است دفع را برای کودک ناراحت کننده کند.
- قرمزی و التهاب: پوست اطراف دهانه فیستول ممکن است قرمز، حساس یا تحریک شده باشد.
- تورم و برجستگی: گاهی در نزدیکی مقعد ، توده ای کوچک و دردناک ایجاد می شود که می تواند نشانه آبسه باشد.
- عود مکرر عفونت: بسته شدن موقت سوراخ و بازشدن دوباره آن همراه با ترشح ، از نشانه های احتمالی فیستول است.
اگر کودک تب ، بی حالی ، درد شدید یا تورم رو به افزایش دارد ، باید سریع تر ارزیابی پزشکی شود ؛ زیرا این علائم می توانند نشان دهنده عفونت فعال باشند.
علت فیستول مقعدی در کودکان چیست؟
فیستول مقعدی معمولاً در اثر عفونت غدد اطراف مقعد و ایجاد آبسه شکل می گیرد. با این حال ، عوامل زمینه ای و شرایط کودک نیز در بروز این مشکل نقش دارند. مهم ترین علت های احتمالی عبارت اند از:
- عفونت موضعی: عفونت غدد کوچک ناحیه مقعد می تواند زمینه ساز التهاب و تشکیل آبسه شود.
- آبسه مقعدی: تجمع چرک در بافت اطراف مقعد که ممکن است پس از تخلیه ، مسیر فیستول را باقی بگذارد.
- بیماری کرون: در کودکان بزرگ تر، به ویژه در صورت عود مکرر فیستول ، احتمال بیماری های التهابی روده باید بررسی شود.
- آسیب یا جراحی ناحیه مقعد: در موارد کمتر شایع ، صدمات یا برخی اقدامات جراحی می توانند در ایجاد فیستول نقش داشته باشند.
فیستول مقعدی در نوزادان پسر
فیستول مقعدی در نوزادان ، به خصوص پسران زیر یک سال ، بیشتر از بسیاری از گروه های سنی دیگر مشاهده می شود. در این سن ، عارضه معمولاً به شکل برجستگی قرمز و دردناک در کنار مقعد شروع می شود و ممکن است پس از تخلیه چرک ، سوراخ کوچکی روی پوست باقی بماند. در بعضی نوزادان ، این مشکل با مراقبت و پیگیری پزشکی بهبود پیدا می کند و لزوماً به جراحی نیاز ندارد. به همین دلیل ، تصمیم گیری درباره درمان باید با توجه به سن نوزاد ، شدت عفونت و تکرار آبسه انجام شود. والدین نباید برای تخلیه چرک ، ناحیه را فشار دهند یا از داروهای موضعی و آنتی بیوتیک بدون تجویز پزشک استفاده کنند.
فیستول مقعدی در کودکان چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص فیستول مقعدی معمولاً با بررسی سابقه علائم و معاینه ناحیه اطراف مقعد انجام می شود. پزشک درباره مدت ترشح ، سابقه آبسه ، درد هنگام دفع و دفعات عود عفونت سؤال می کند. سپس وضعیت پوست و وجود دهانه خارجی فیستول را بررسی می کند. در بسیاری از شیرخواران ، معاینه بالینی برای ارزیابی اولیه کافی است ؛ اما در کودکان بزرگ تر یا موارد پیچیده و عودکننده ، ممکن است بررسی های تکمیلی لازم باشد.
روش های تشخیصی احتمالی عبارت اند از:
- MRI: بررسی دقیق تر مسیر فیستول در موارد پیچیده.
- معاینه بالینی: بررسی قرمزی ، تورم ، ترشح و سوراخ احتمالی اطراف مقعد.
- سونوگرافی: کمک به شناسایی آبسه یا بررسی مسیرهای غیرطبیعی در موارد منتخب.
- معاینه تحت بیهوشی: در شرایطی که تعیین مسیر فیستول یا بررسی دقیق آن بدون بیهوشی امکان پذیر نباشد.
درمان فیستول مقعدی در کودکان چگونه است؟
روش درمان فیستول مقعدی در کودکان به سن ، محل فیستول ، وجود آبسه و شدت علائم بستگی دارد. برخلاف تصور رایج ، همه کودکان به جراحی فوری نیاز ندارند ؛ به ویژه در شیرخواران زیر یک سال ، در برخی موارد می توان درمان محافظه کارانه و پیگیری دقیق را در نظر گرفت.
درمان دارویی و مراقبت های محافظه کارانه
در موارد خفیف ، پزشک ممکن است مراقبت از پوست ، تمیز نگه داشتن ناحیه و پیگیری منظم را توصیه کند. اگر عفونت خاصی وجود داشته باشد ، آنتی بیوتیک نیز ممکن است تجویز شود ؛ اما آنتی بیوتیک به تنهایی معمولاً مسیر تثبیت شده فیستول را از بین نمی برد.
تخلیه آبسه مقعدی
اگر در کنار فیستول ، آبسه ای دردناک و چرکی ایجاد شده باشد ، ممکن است تخلیه آن توسط پزشک ضروری باشد. این اقدام با هدف کاهش فشار، درد و عفونت انجام می شود. تصمیم درباره درمان همزمان فیستول یا به تعویق‌انداختن آن ، به شرایط کودک بستگی دارد.
جراحی فیستول مقعدی
در موارد پایدار، عودکننده یا مقاوم به درمان ، جراحی ممکن است پیشنهاد شود. یکی از روش ها فیستولوتومی است که در آن مسیر فیستول باز می شود تا از داخل ترمیم شود. با این حال ، انتخاب روش جراحی در کودکان باید با دقت انجام شود ؛ زیرا حفظ عضلات کنترل کننده دفع اهمیت زیادی دارد.
آیا فیستول مقعدی در کودکان خطرناک است؟
فیستول مقعدی در بسیاری از کودکان با تشخیص و درمان مناسب قابل کنترل است ؛ اما نادیده گرفتن علائم می تواند باعث تداوم ترشح ، عود آبسه و افزایش التهاب شود. در موارد نادر، عفونت شدید ممکن است به مشکلات جدی تری منجر شود. اگر کودک دچار تب ، بی حالی ، درد شدید ، قرمزی منتشر یا تورم رو به افزایش است ، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. همچنین ترشح چرکی مکرر، بسته شدن و بازشدن دوباره زخم یا وجود خون در ترشحات ، نیازمند بررسی پزشک است.
مراقبت های خانگی برای کودکان مبتلا به فیستول مقعدی
مراقبت صحیح در خانه می تواند به کاهش تحریک پوست و جلوگیری از تشدید ناراحتی کمک کند ؛ با این حال ، جایگزین درمان پزشکی نیست.
- ناحیه اطراف مقعد را با آب ولرم و به آرامی تمیز کنید.
- پس از شستشو، پوست را بدون مالش شدید خشک کنید.
- از فشار دادن برجستگی یا تلاش برای تخلیه چرک در خانه خودداری کنید.
- دستورات پزشک را درباره پیگیری ، داروها و مراقبت پس از درمان رعایت کنید.
- پوشک نوزاد را مرتب تعویض کنید تا تماس طولانی با رطوبت و مدفوع کاهش یابد.
- از مصرف خودسرانه پماد ، آنتی بیوتیک یا داروهای گیاهی در ناحیه آسیب دیده بپرهیزید.
آیا فیستول مقعدی در کودکان خود به خود خوب می شود؟
پاسخ به سن کودک و وضعیت فیستول بستگی دارد. برخی فیستول های سطحی در شیرخواران ممکن است بدون جراحی بهبود پیدا کنند ؛ اما این موضوع برای همه کودکان صدق نمی کند. اگر ترشح ادامه دار باشد ، آبسه مرتب عود کند یا مسیر فیستول بسته نشود ، بررسی مجدد و احتمالاً درمان جراحی ضرورت پیدا می کند.
نتیجه گیری
اگر در اطراف مقعد کودک سوراخ کوچک ، ترشح چرکی یا تورم مشاهده کردید ، برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان متناسب با سن کودک ، به کاهش عوارض و پیشگیری از عود کمک می کند.
