کبد چرب از بیماری های خاموش و بسیار رایج محسوب می شود که عموم افرادی به آن مبتلا می گردند. به موجب این امر بهتر است نشانه ها و علائم این بیماری را که دکتر علیرضا ایزدی ، بهترین فوق تخصص جراحی دستگاه گوارش در این مقاله مطرح کرده اند را بشناسید تا جهت سلامت خود اقدامات لازم را به کار بگیرید.
کبد چرب چیست؟
کبد در واقع یکی از مهم ترین اندام های بدن محسوب می شود که در بخش فوقانی حفره شکمی و زیر دیافراگم جای گرفته است این عضو به واسطه روده بسیاری از ترکیبات جذب شده را عبور داده و به عنوان مرکز کنترل بدن عملکرد دارد. در حقیقت کبد فرآیند های متابولیکی مختلفی را در خود ترکیب نموده و مولکول های سوختی لازم جهت متابولیسم انرژی در بدن را تنظیم می نماید. علاوه بر این ، کبد جهت تامین سوخت لازم مغز ، ماهیچه ها و دیگر اندام های مختلف بدن ، فعالیت های متابولیکی خود را صورت می دهد.
کبد به واسطه بهره مندی از اسید های کتونی که از تجزیه اسیدهای آمینه ایجاد می شوند، انرژی لازم جهت فعالیت هایش را تامین می نماید. سلول های کبدی هم گلوکز را ذخیره و جهت تأمین نیازهای دیگر اندام ها به خون آزاد می نماید. علاوه بر این ، کبد در متابولیسم چربی ها مثل سنتز کلسترول تاثیر بسزایی دارد.
علل اصلی بروز بیماری کبد چرب
از آنجایی که این بیماری می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت افراد داشته باشد ، لازم است در خصوص علل ایجاد آن آگاهی داشته باشیم تا با کنترل برخی موارد از ایجاد یا شدت گرفتن آن ها پیشگیری کنیم :
۱. چاقی و اضافه وزن :
چاقی یکی از مهم ترین دلایل بروز کبد چرب غیر الکلی است. افزایش چربی در بدن ، مخصوصاً در ناحیه شکم ، باعث می شود چربی ها در کبد نیز تجمع یابند و عملکرد آن را مختل کنند.
۲. دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین :
افرادی که دچار دیابت هستند یا بدنشان به انسولین پاسخ مناسبی نمی دهد (مقاومت به انسولین دارند) ، بیشتر در معرض چرب شدن کبد قرار دارند. انسولین بالا در خون باعث افزایش تولید چربی در کبد می شود.
۳. رژیم غذایی نا سالم :
مصرف زیاد غذاهای چرب ، سرخ شده ، فست فود ، قند های ساده ، نوشابه و شیرینی جات می تواند باعث انباشته شدن چربی در کبد شود. رژیم های پرکالری و کم فیبر نیز خطر را افزایش می دهند.
۴. سبک زندگی کم تحرک:
نداشتن فعالیت بدنی منظم باعث می شود کالری های اضافی در بدن به صورت چربی ذخیره شوند. این سبک زندگی نه تنها باعث چاقی می شود ، بلکه مستقیماً خطر ابتلا به بیماری های کبدی را افزایش می دهد.
۵. مصرف الکل:
در کبد چرب الکلی ، مصرف طولانی مدت الکل باعث آسیب به سلول های کبدی و تجمع چربی در آن می شود. حتی مقادیر کم الکل در افراد حساس ممکن است منجر به چرب شدن کبد می شود.
۶. اختلالات متابولیک و ژنتیکی :
برخی بیماری ها مانند کلسترول بالا ، تری گلیسرید بالا ، سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) و حتی زمینه ژنتیکی نیز در بروز کبد چرب نقش دارند.
۷. مصرف برخی داروها:
داروهایی مانند کورتون ها ، برخی داروهای شیمی درمانی یا ضدافسردگی ها نیز ممکن است باعث تجمع چربی در کبد شوند.
پیشگیری از چرب شدن کبد تا حد زیادی به سبک زندگی سالم ، تغذیه درست و فعالیت بدنی منظم بستگی دارد. با شناخت این عوامل ، می توان از بروز یا پیشرفت این بیماری جلوگیری کرد.
علائم کبد چرب چیست؟
بیمارانی که به عارضه کبد چرب مبتلا میشوند، اغلب علائمی ندارند و به همین جهت تشخیص این بیماری در منزل امری دشوار بوده تا زمانی که به سیروز کبدی مبدل گردد. چنانچه کبد شما چرب باشد ، یکی از موارد زیر را تجربه خواهید کرد:
- ایجاد درد شکمی یا احساس پر بودن در قسمت راست بالای شکم
- احساس حالت تهوع ، از کم شدن اشتها یا کاهش وزن بی دلیل
- زرد شدن پوست و سفیدی چشم مانند یرقان
- متورم شدن شکم و پاها
- احساس خستگی و گیجی مکرر
- ایجاد ضعف در بدن
انواع کبد چرب
به طور کلی این بیماری به دو نوع مختلف تقسیم می شود که علائم متفاوتی دارند . این انواع عبارتند از:
- کبد چرب الکلی: این نوع عارضه ، به دلیل تجمع چربی در کبد حاص می شود که ناشی از استفاده زیاد از نوشیدنی های الکلی است. در حقیقت میزان معتدل آن برای خانم ها در روز یکبار به مقدار خیلی کم و برای اقایان تا دو نوشیدنی با هم به میزان کم در روز است. در کل چیزی در حدود 5 درصد از مردم کشور آمریکا به دلیل استفاده از اکل به این نوع از کبد چرب مبتلا شده اند.
- کبد چرب غیر الکلی : این عارضه ، در اشخاصی بروز می نماید که زیاد از نوشیدنی های الکلی مصرف نمی کنند و یک سوم بزرگسالان و یک دهم کودکان در کشور آمریکا به آن مبتلا هستند. تحقیق پزشکان مربوطه علل اصلی ایجاد آن را هنوز مشخص نکرده است. با توجه به اینکه فاکتورهای بسیاری مانند چاقی و دیابت نیز می تواند ریسک ابتلا به آن را بسیار افزایش دهد.
راه های تشخیص کبد چرب در منزل
در این بخش از مقاله به بررسی چندین روش جهت تشخیص این عارضه در منزل می پردازیم، پس در ادامه با وب سایت دکتر علیرضا ایزدی همراه ما باشید.
تشخیص با آبغوره
یکی از روش های راحت تشخیص علائم چرب شدن کبد در منزل به شمار می رود که علاوه بر این عارضه، جهت تشخیص قند خون بالا، چربی خون بالا و فشار خون بالا نیز بسیار مفید است. جهت انجام تشخیص کبد چرب با آبغوره ، باید یک استکان آبغوره طبیعی را بنوشید و تا 50 ثانیه صبر نماید. پس از آن:
- چنانچه دهان شما آب بیافتاد، احتمال قند خون در شما بالا خواهد بود.
- اگر دهان تان خشک شد ، مشکلی در کبد شما ایجاد شده است.
- چنانچه دهان تان کفناک یا چسبده شود ، احتمال چربی خون در شما بالا است.
- اگر دچار سردرد شدید ، شاید فشار خون بالا داشته باشید.
جهت دریافت مشاوره از دکتر علیرضا ایزدی ، فرم زیر را پر کنید.
تشخیص از روی زبان
بهره مندی از زبان خود به تنهایی جهت تشخیص سلامت کبد ، کفایت نمی کند و نیاز به استفاده از سایر روش های تشخیص برای علائم کبد چرب دارد. با تمام این اوصاف ، زبان به عنوان ابزاری در کنار دیگر روش ها ، به تشخیص سلامت شخص کمکی شایان می نماید.
زمانی که کبد دچار اختلال در عملکرد شده باشد ، نشانه های مختلفی روی زبان پدیدار می شود. در علوم طب سنتی کناره های زبان را به سیستم کبد مرتبط می دانند. عدم تعادل در عملکرد سیستم کبدی شاید از نشانه های زیر برخوردار باشد:
- شیارهای کناری این بخش از بدن که نسبتاً رایج بوده که به طور معمول برای حفظ رطوبت در بدن است. این شیارها در زبان می تواند با کندی، خستگی ، التهاب کبد ، دیابت یا کبد چرب مرتبط باشد.
- رنگ تیره در دو طرف زبان مثل لکه های سبز ، آبی و یا بنفش در کناره های آن ، نشان دهنده ، مواردی بسیار جدی تری مثل سرطان کبد یا سیروز خواهد بود.
- وجود رنگ قرمز روشن و متورم در دو طرف زبان حکایت از آتش کبد است که شاید با فشار خون بالا، التهاب کبد یا هپاتیت ارتباط داشته باشد. جمع شدن یا پیچ خوردن دو طرف زبان هم شاید نشانی از احتقان انرژی در کبد شما باشد ، ولی جهت تشخیص این حالت به بررسی های بیشتری نیاز است.
روش های درمان کبد چرب
در حال حاضر روش های مختلفی جهت درمان چرب شدن کبد وجود دارد ، ولی مهم ترین آن ها عبارتند از:
- عدم نوشیدن الکل
- تنظیم وزن متناسب بدن
- مصرف نمودن داروهای کنترل دیابت، کلسترول و تری گلیسیرید
- مصرف درست ویتامین E در ماه
- رژیم غذایی درست و تغییر سبک زندگی پیشین
- بهرهمندی از امگا 3 موجود در انواع ماهیها مثل سالمون و ساردین
- استفاده از داروی گیاهی جهت چربی سوزی کبد ماننند خارشتر
- مصرف فیبر را با استفاده از غلات کامل و برنج قهوهای
- استفاده یک گرم مکمل روغن ماهی در طول روز
- بهرهمندی از رژیم غنی از میوه و سبزیجات
- افزایش مصرف فیبر و غلات کامل، برنج قهوه ای
- در زمان ابتلا به کبد چرب باید تا حد ممکن از مصرف شیرینی جات آماده و نوشیدنی های قندی مانند نوشابه خودداری کرد.
نتیجه گیری
در این مقاله از وبسایت دکتر علیرضا ایزدی به بررسی علائم کبد چرب و روش های درمان آن پرداختیم. همانطور که در مطالب بالا عنوان شد، این عارضه در مراحل نخست هیچ علائمی ندارد، ولی میتوان با سبک درست زندگی و رژیم غذایی صحیح از این بیماری جلوگیری نمود.
