شقاق مقعدی یا فیشر (Anal Fissure) به پارگی پوست ناحیه اطراف مقعد اطلاق میگردد که عموماً مشکل حاد برای شخص ایجاد نمینماید. امّا شاید این سوال ذهن شما را مشغول کند که آیا شقاق مقعدی خطرناک است؟ علائم شقاق مقعدی چیست؟ در واقع فیشر یکی از بیماریهای دردناک نشیمنگاهی محسوب میشود. این عارضه با زخم و خونریزی از ناحیه مخرج شروع میشود. در حقیقت ناحیه مقعد حاوی حاوی گیرندههای عصبی درد زیادی است که به همین خاطر فرد مبتلا به شقاق در هر اجابت مزاج، باید درد و خونریزی دردناکی را تحمل نماید.برای اینکه در رابطه با این بیماری نشیمنگاهی اطلاعات کامل تری بدست آورید، ادامه مطلب را مطالعه کنید.
شقاق مقعدی چیست؟
شقاق مقعدی، که به عنوان فیشر مقعدی نیز شناخته می شود، یک پارگی یا زخم در پوست نازک اطراف مقعد است. این عارضه می تواند در اثر عبور مدفوع سفت یا بزرگ، زایمان یا رابطه جنسی مقعدی ایجاد شود. علائم شقاق مقعدی شامل درد شدید هنگام دفع مدفوع، خونریزی روشن روی مدفوع یا دستمال توالت و خارش یا سوزش در ناحیه مقعد است. در هر سنی ابتلا ب این بیماری ممکن است اما گفته می شود در افراد جوان به دفعات بیشتری دیده شده است.
لازم به ذکر است که بیتوجهی نسبت به درمان فیشر مقعدی باعث افزایش درد در این ناحیه و همچنین وخیمتر شدن زخمهای مقعد میشود. پس مطلوب است که با مشاهده علائم فیشر مقعدی سریعاً درمان را شروع نماییم و عوامل ایجاد چنین عارضهای را مورد بررسی قرار دهیم.
جهت بررسی علائم شقاق مقعد فرم زیر را پر کنید !
آیا شقاق مقعدی خطرناک است؟
بیماری فیشر به طور کلی خطرناک نیست و در اکثر موارد با درمان های ساده مانند جلوگیری از یبوست، حمام سیتز و رژیم غذایی پر فیبر بهبود می یابد. با این حال، در موارد نادری، شقاق مقعدی می تواند عوارضی داشته باشد، از جمله:
- عفونت: این امکان وجود دارد که فیشر عفونی شود و به درد، تورم، چرک و تب منجر شود.
- تنگ شدن مقعد: در برخی موارد، شقاق مقعدی می تواند موجب تنگ شدن مقعد (تنگی مقعد) شود، که می تواند دفع مدفوع را دشوار کند.
- عود: بیماری فیشر قابل بازگشت است؛ به خصوص اگر درمان نشود یا به طور کامل بهبود نیابد.
تفاوت شقاق مقعدی در زنان و مردان
| موضوع | شقاق مقعدی در زنان | شقاق مقعدی در مردان |
|---|---|---|
| شیوع و زمینه های رایج | در سنین باروری و دوران بارداری/پس از زایمان به علت یبوست، تغییرات هورمونی و فشار به کف لگن ممکن است بیشتر دیده شود. | اغلب مرتبط با یبوست مزمن، زورزدن هنگام دفع، سبک زندگی کم تحرک و گاهی الگوی کاری نشسته طولانی. |
| عوامل محرک شایع | یبوست بارداری، هموروئید پس از زایمان، کم آبی، کاهش فیبر، و تعویق دفع به دلیل درد. | یبوست، دفع سخت و طولانی، کمبود فیبر، کم تحرکی، مصرف ناکافی آب و گاهی بلند کردن اجسام سنگین. |
| الگوی علائم | درد تیز هنگام دفع، سوزش و اسپاسم پس از دفع، خون روشن روی دستمال. ممکن است همراه با حساسیت ناحیه کف لگن باشد. | درد هنگام دفع و تداوم درد بعد از دفع، خون روشن، سوزش و احساس بریدگی. علائم معمولا با یبوست تشدید می شود. |
| نکته های افتراقی مهم | در زنان ممکن است همزمانی با مشکلات کف لگن یا دردهای پس از زایمان مطرح باشد و نیاز به ارزیابی دقیق تر دارد. | در مردان معمولا تمرکز روی اصلاح الگوی دفع، درمان یبوست و کاهش فشار هنگام اجابت مزاج است. |
| درمان های اولیه مشترک | افزایش فیبر و آب، حمام سیتز، نرم کننده مدفوع، و درمان دارویی موضعی طبق نظر پزشک. | افزایش فیبر و آب، حمام سیتز، اصلاح عادت های دفع، نرم کننده مدفوع و درمان موضعی طبق نظر پزشک. |
| ملاحظات دارویی | در بارداری و شیردهی انتخاب پماد/دارو باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود. | انتخاب پماد و دارو بر اساس شدت علائم و وضعیت عمومی انجام می شود؛ مصرف خودسرانه توصیه نمی شود. |
| چه زمانی مراجعه ضروری است | درد شدید یا مداوم، خونریزی قابل توجه، تداوم علائم بیش از 2 تا 3 هفته، یا علائم در بارداری/پس از زایمان. | درد شدید یا طولانی، خونریزی، عدم بهبود طی 2 تا 3 هفته، یا عودهای مکرر و یبوست کنترل نشده. |
| گزینه های درمانی در موارد مقاوم | در صورت مزمن شدن: درمان های تخصصی مثل بوتاکس یا روش های کم تهاجمی/جراحی با نظر متخصص. | در صورت مزمن شدن: بوتاکس، روش های کم تهاجمی یا جراحی (مثل اسفنکتروتومی) طبق ارزیابی پزشک. |
معرفی انواع فیشر
بهطور کلی انواع شقاق مقعدی عبارتند از:
- فیشر مقعدی حاد
- فیشر مقعدی مزمن
- شقاق حاد:
- این نوع شقاق کمتر از 6 هفته طول میکشد.
- معمولاً با درد شدید، خونریزی و اسپاسم عضله اسفنکتر مقعد همراه است.
- با درمانهای ساده مانند پیشگیری از یبوست، حمام سیتز و رژیم غذایی پر فیبر بهبود مییابد.
- شقاق مزمن:
- این نوع شقاق بیش از 6 هفته طول میکشد.
- ممکن است با درد کمتر، خونریزی و زخم عمیقتر همراه باشد.
- ممکن است به درمانهای تهاجمیتر مانند جراحی یا لیزردرمانی نیاز داشته باشد.
علائم شقاق مقعدی
نشانههای شقاق مقعدی بهطور معمول با توجه به شدت عارضه باهم متفاوت هستند. عموم اشخاصی که به فیشر مقعدی مبتلا میگردند، در هنگام اجابت مزاج درد و خونریزی را تجربه مینمایند. به طور کلی نشانه های این بیماری را می توان به شرح زیر دانست :
- درد در هنگام دفع مدفوع
- رویت خون روشن در سطح بیرونی مدفوع
- مشاهده کردن خون بر روی دستمال توالت
- ایجاد ترک و پارگی قابل رویت در ناحیه مقعد
- سوزش و خارش مکرر در ناحیه مقعد
- ایجاد ناراحتی در هنگام دفع ادرار
- به وجود آمدن عارضه تکرر ادرار
- ایجاد ترشحاتی بدبو
- به وجود آمدن توده یا گوشت اضافه کوچک در اطراف ناحیه پوست مقعد
علت عارضه شقاق مقعدی چیست؟
در خصوص علت بوجود آمدن فیشر باید گفت همانطور که می دانید پوست مقعد خیلی نازک و حساس است و به موجب این امر وارد شدن فشار بیش از حد در ناحیه مقعد میتواند باعث پاره شدن پوست بشود. به طور کلی موارد زیر را می توان علت های پیدایش بیماری فیشر دانست:
- یبوستهای مزمن
- زور زدن زیاد در هنگام دفع مدفوع
- اسهال دراز مدت
- برقراری رابطه جنسی مقعدی
- ابتلا به عارضههایی مانند کرون، کولیت، سرطان مقعد، سرطان خون، انواع بیماریهای عفونی و مقاربتی
- کاهش یافتن جریان خون در ناحیه آنورکتال
- مبتلا شدن به عارضه التهابی روده مثل کرون
- سفت شدن بیش از حد عضلات اسفنکتر
- دوران بارداری و پس از زایمان
روش درمان فیشر مقعدی
پیش از انتخاب روش درمانی ، باید نوع شقاق مشخص شود، یعنی اینکه مزمن است یا از نوع حاد. زیرا طبق این موضوع متخصص میتواند بهترین روش درمانی را برای بیمار پیدا کند. بهطور کلی باید گفت که هدف از درمان فیشر مقعدی کاهش فشار روی کانال مقعد خواهد بود که عموماً با نرم نمودن مدفوع، کاهش درد و خونریزی در هنگام اجابت مزاج صورت میپذیرد. در واقع شخصی که به شقاق مقعدی مبتلاست، هرگز نباید به عارضه یبوست دچار شود و از سویی دیگر باید از رژیم غذایی سالمی پیروی نماید.
روشهای غیرتهاجمی درمان فیشر مقعدی عبارتند از:
- مصرف مایعات و سبزیجات بیشتر
- نشستن در آب گرم
- مالیدن ژل آلوئه ورا در ناحیه شقاق
- بهرهمندی از شیاف، کرم و فومهای درمانی
- تزریق نمودن بوتاکس
- درمان با لیزر
- جراحی برای رفع کردن عارضه فیشر
برای درمان شقاق مقعدی چی بخوریم ؟
شاید برای شما این سوال پیش بیاید که برای درمان فیشر چه چیزی باید خورد؟ لیست مواردی که که با خوردن آن میتوان به بهبود شقاق مقعدی رکمک کرد عبارتند از :
- گنجاندن حجم بالای از غلات در مصرف غذای روزانه
- استفاده از میوه و سبزیجات پر فیبر مانند کاهو، گلابی و انجیر
- نان سبوس دار مثل نانِ جو و سنگک برشته
- خوردن آب گوجه فرنگی، پرتقال و آلو
- استفاده از حبوبات و اسفناج مثل لوبیا ،نخود فرنگی و عدس
- روغن زیتون
- خوردن یک لیوان شیر گرم بدون لاکتوز هر شب پیش از خواب
- استفاده از آجیل و دانهها پر از فیبر مثل فندق، بادام هندی، بادام درختی و گردو
- خوردن تخم کتان
آیا شقاق تبدیل به سرطان می شود؟
خیر، فیشر مقعدی به طور مستقیم به سرطان تبدیل نمی شود. فیشر ، پارگی یا زخم کوچکی در پوست اطراف مقعد است که معمولاً در اثر یبوست مزمن یا زور زدن هنگام اجابت مزاج ایجاد می شود. اگرچه این بیماری می تواند دردناک و ناراحت کننده باشد، اما خوش خیم است و به خودی خود سرطانی نمی شود. با این حال، لازم به ذکر است که برخی از علائم شقاق مقعدی می تواند با علائم سرطان مقعد مشابه باشد. پس به محض دیدن علائم بیماری ( بالاتر در گفته شده) به متخصص مربوطه مراجعه کنید.
خون روشن در مدفوع شقاق است یا بواسیر ؟
خونریزی به صورت خون روشن و تازه روی دستمال توالت یا کاسه توالت می تواند هم نشان دهنده شقاق مقعدی باشد و هم بواسیر ، اما تفاوت اصلی این دو بیماری در میزان و نوع درد همراه با خونریزی است. در شقاق مقعدی ، که به دلیل ایجاد یک ترک یا پارگی ظریف در دیواره کانال مقعد رخ می دهد ، دفع خون با درد بسیار شدید ، سوزش و حس بریدگی همراه است که معمولاً تا چند ساعت پس از اجابت مزاج نیز ادامه می یابد. در مقابل ، بواسیر یا هموروئید شامل تورم و گشاد شدن رگ های ناحیه مقعد است که اغلب بدون درد شدید بوده و خون روشن به صورت قطره قطره یا حتی جهشی پس از دفع مدفوع خارج می شود. با وجود این تفاوت ها ، تشخیص قطعی منشأ خونریزی روشن تنها از طریق معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص امکان پذیر است تا علت دقیق مشخص شده و درمان مناسب آغاز گردد.
درد شقاق مقعدی چگونه است؟
درد شقاق مقعدی غالباً به صورت یک سوزش بسیار شدید ، تیز و شبیه به بریدگی با تیغ یا شیشه در زمان عبور مدفوع توصیف می شود. این درد جانکاه معمولاً با اولین فشار برای اجابت مزاج شروع شده و پس از پایان دفع نیز به دلیل اسپاسم و انقباض شدید عضله اسفنکتر مقعد ، تا ساعتها ادامه می یابد. شدت این درد به حدی است که بسیاری از مبتلایان از ترس شروع دوباره آن ، دفع خود را به تاخیر می اندازند که این کار با سفت تر شدن مدفوع ، چرخه درد را تشدید می کند. بیمار ممکن است در طول روز هنگام نشستن ، راه رفتن یا حتی عطسه کردن نیز احساس تیر کشیدن و درد مبهمی در این ناحیه داشته باشد که کیفیت زندگی روزمره را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.
خارش مقعد و شقاق
خارش مقعد می تواند یکی از علائم شایع شقاق مقعدی باشد ، هرچند معمولاً به اندازه درد و سوزش مورد توجه قرار نمی گیرد. وقتی در دیواره مقعد یک ترک کوچک ایجاد می شود ، التهاب ، تحریک پوستی و تماس ترشحات یا رطوبت با این ناحیه می تواند احساس خارش آزاردهنده به وجود بیاورد. بسیاری از بیماران علاوه بر خارش ، هنگام دفع دچار درد تیز ، سوزش و گاهی خون روشن روی دستمال می شوند. در برخی موارد ، فرد به دلیل خارش ناحیه را زیاد لمس یا تمیز می کند و همین موضوع باعث تحریک بیشتر پوست و تشدید علائم می شود. اگر خارش مقعد همراه با درد ، خونریزی یا احساس بریدگی باشد ، احتمال شقاق بیشتر مطرح می شود. با این حال ، چون خارش مقعد می تواند علت های دیگری هم داشته باشد ، بررسی پزشکی برای تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
درد شقاق مقعدی هنگام نشستن
درد شقاق مقعدی هنگام نشستن یکی از شکایات رایج بیماران است که به دلیل فشار مستقیم وزن بدن بر ناحیه ملتهب و اسپاسم عضله اسفنکتر رخ می دهد. هنگامی که فرد روی سطوح سفت می نشیند ، لبه های زخم یا ترک مقعدی تحت کشش قرار می گیرند و درد تیز یا مبهمی ایجاد می شود که تمرکز روزانه را مختل می کند. این درد معمولاً پس از دفع مدفوع شدت بیشتری دارد و نشستن طولانی مدت می تواند با کاهش خون رسانی به ناحیه ، فرآیند بهبود زخم را به تاخیر بیندازد. استفاده از بالشتک های دوناتی شکل طبی ، تغییر وضعیت مکرر و پرهیز از نشستن طولانی در دستشویی یا محل کار ، از راه های کاهش این فشار است. با این حال ، تسکین قطعی این درد تنها با درمان و ترمیم خود زخم شقاق حاصل میشود.
رابطه مقعدی باعث شقاق میشود ؟
بله ، رابطه مقعدی می تواند باعث شقاق یا پارگی مخاط مقعد شود ، به ویژه اگر بدون آمادگی کافی ، بدون روان کننده مناسب یا با فشار زیاد انجام شود. بافت مقعد نازک تر از واژن است و به راحتی دچار خراش ، ترک یا پارگی کوچک می شود. علائم شایع شامل درد هنگام یا بعد از رابطه ، سوزش ، خونریزی کم و احساس ناراحتی هنگام اجابت مزاج است. در بیشتر موارد این آسیب ها سطحی و خود به خود بهبود می یابند ، اما تکرار مکرر یا بی احتیاطی می تواند فیشر مزمن ایجاد کند. کاهش خطر با آرام بخشی ، روان کننده مبتنی بر آب ، ارتباط شفاف و توقف در صورت درد ممکن است. در صورت درد شدید ، خونریزی زیاد یا علائم طولانی ، مراجعه به پزشک لازم است.
سلام آقای دکتر ، من مدتی یبوست طولانی داشتم و چند مورد مدفوع خیلی بزرگ و بسیار سفت رو دفع کردم و بعد از اون خارش مقعدی داشتم ولی بعد استفاده از ملین ها بهتر شد اما جدیدا درد و تیر کشیدن در ناحیه مقعد و البته بالاتر از مقعد حس میکنم ، و حدود یک ماهه ادامه داره ، این خوب میشه یا باید درمان خاصی انجام بدم؟
بهتر است معاینه و درمان شوید
سلام،وقت بخیر
خواهر من یک ماه پیش لیزر شقاق انجام دادن که رو به بهبود بود . ولی اخیرا ترشحات زرد رنگ دارن و از زمانی که این ترشحات شروع شده درد دارن و وقتی که میخان بشینن اذیت میشن که دکترشون گفتن مترو نیدازول مصرف کنن و توی تشت آب گرم بشینن و این موارد رو هم رعایت میکنن ولی دردهاشون هنوز هست احتمالش هست که زخمشون عفونت کرده باشه ؟
اگه عفونت کرده درمانش چیه ؟
ممنون میشم راهنمایی کنید چون خیلی اذیت هستن .
بايستي معاينه و بررسي شوند
سلام اقای دکتر خاهر من فیشر و همروئید و یبوست شدید داشتن که عمل کردن ولی بعد از گذشت یک ماه هم فیشر هم همروئید برگشت و تمام روده زخم شد و دردهای وحشتناک داره باید چیکار کنه؟
سلام من نزدیک به 3 سال میشه دچار زخم مقعدی مزمن شدم و هیچ گونه دردی ندارم کلا هیچی و الان سوالم اینه آیا نیاز ب درمان داره ؟
سلام آقای دکتر ببخشید چند روز یک دونه خونی زیر پوشت روی مقعدم ایجاد شد من فکر کردم چرکه ترکوندمش وتخلیش کردم ویک روز همینجوری بود روزش بعدش دوباره سبز شد مثل روز اولش در طول روزم بعد از تخلیش چند قطره خون ریزی دارم مشکل من چیه ….ممنون
سلام جناب دکتر من ۱۸ سالمه مدتی میشد یک توده اندازه تیشله در ناحیه مقعدم دراومد ناگهانی و خودش خوب شد الان بعد دو هفته دوبار از اون طرف در اومده یک توده و چرکی هم هست به کبود رنگ میخوره اطرافش هم به اندازه سه چهار سانت قرمز شده و ترک های ریز داره میخواستم بدونم این چه بیماری است و ایا نیاز به مراجعه به پزشک داره یا نه ممنون میشم بگید چون خیلی نگرانم
باسلام و احترام ،بهتر است معاینه و بررسی شوید
سلام وقتتون بخیر ببخشید من 33سالمه و یبوست داشتم و سه چهار روز پیش بعد از تخلیه ی مدفوع یه باره خونریزی داشتم و همچنین دارم پماد انتی فیشر هم استفاده کردم ولی با وجود نرم بودن شکمم همچنان خونریزی رو دارم و خیلی نگرانم کرده نیاز به عمل هست یا با دارو رفع میشه