از دلایل ایجاد آبسه مقعدی که به آن آبسه آنورکتال هم گفته می شود ، باید به تجمع چرک در پوست اطراف ناحیه مقعد اشاره کرد. با توجه به اینکه این عارضه عفونی و دردناک است امّا اکثر افراد به درمانش اهمیتی نمیدهد. چنانچه آبسه به موقع درمان نشود ، ممکن است باعث بروز بروز بیماری های مانند فیستول مقعدی شود. ما در این مقاله از سایت دکتر علیرضا ایزدی قصد داریم تا به این ماهیت این عارضه و خطرات آن بپردازیم.
آبسه مقعدی چیست؟
آبسه آنورکتال (مقعدی) بر اثر تجمع عفونت و چرک در غدد ناحیه مقعد ایجاد می شود. هنگامی که بیمار دچار عفونت های مزمن یا عارضه یبوست مزمن شود ، غدد چربی این ناحیه در معرض آسیب دیدگی می گیرند. علاوه بر این هموروئید و شقاق هم می تواند عامل بروز آبسه مقعدی شود. با ایجاد آسیب وارد شده به این غدد و مسدود شدن کانال های آن ها، عارضه آبسه آنورکتال بروز می کند.
علائم و نشانه های آبسه مقعدی
- درد شدید و مداوم در ناحیه مقعد : دردی تیرکشنده و ضربان دار که با نشستن ، راه رفتن یا حرکت روده ها شدیدتر می شود. این درد معمولا شبانه یا در حالت استراحت نیز ادامه دارد و با مسکن های معمولی بهتر نمی شود.
- تورم و التهاب در اطراف مقعد : یک برآمدگی قرمز ، سفت و گرم در کنار مقعد که با لمس کردن دردناک است. این تورم ممکن است به سرعت رشد کند و در عرض چند ساعت به اوج بپیوندد.
- تب و لرز : تب معمولا بین ۳۸ تا ۳۹ درجه سانتی گراد که نشان دهنده عفونت شدید است. همراه با آن لرز ، خستگی مفرط و بی حالی مشاهده می شود که نشانه ورود عفونت به جریان خون است.
- ترشح چرکی از مقعد : خروج مایعی زرد ، سبز یا قهوه ای رنگ با بوی بد از مقعد. این ترشح ممکن است مداوم باشد یا به صورت ناگهانی و پرحجم اتفاق بیفتد.
- سفتی و حساسیت پوست اطراف مقعد : ناحیه اطراف مقعد سفت و حساس شده و لمس آن بسیار دردناک است. این حساسیت حتی با تماس لباس یا پانسمان نیز ایجاد می شود.
- درد هنگام اجابت مزاج : درد تیزی هنگام دفع مدفوع که ممکن است باعث ترس از مدفوع شدن و احتباس مدفوع شود. این حالت می تواند یبوست ثانویه ایجاد کند.
- خارش و سوزش مزمن : احساس سوزش و خارش مداوم در ناحیه مقعد که با گذشت زمان بدتر می شود و باعث ناراحتی شدید می گردد.
- علائم سیستمیک عمومی : بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ ، کاهش وزن ناگهانی ، ضعف و خستگی عمومی بدن
دلایل ایجاد آبسه مقعدی
- انسداد غدد مقعد : در دیواره مقعد غدد کوچکی وجود دارند که اگر مسدود شوند ، ترشحات آن ها تخلیه نشده و باکتری ها درون آن ها جمع شده ، منجر به عفونت و تشکیل آبسه می شود. این شایع ترین دلیل ایجاد آبسه مقعدی است.
- ورود میکروب از طریق زخم یا ترک : زخم های ریز ناشی از مدفوع سفت ، اسهال شدید یا دخول اجسام خارجی می توانند راهی برای ورود باکتری ها به بافت زیرپوستی اطراف مقعد ایجاد کنند و باعث عفونت موضعی شوند.
- بیماری های التهابی روده : بیمارانی که دچار کرون (Crohn’s Disease) یا کولیت اولسروز هستند ، به دلیل التهاب مزمن روده و ضعف ایمنی موضعی ، بیشتر در معرض آبسه مقعدی قرار دارند.
- دیابت و ضعف سیستم ایمنی : افراد دیابتی یا کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند مانند مبتلایان به HIV، سرطان ها یا مصرف کنندگان کورتون ، بیشتر مستعد عفونت های باکتریایی و تشکیل آبسه هستند.
- عفونت های قبلی ناحیه تناسلی و مقعدی : عفونت های تکرارشونده ، هموروئید ، فیستول یا سایر پاتولوژی های ناحیه مقعد می توانند زمینه ساز ایجاد آبسه باشند ، زیرا بافت های آسیب دیده مستعد عفونت مجدد هستند.
- عملکردهای خاص یا جراحی های مقعدی : جراحی های هموروئید ، بیوپسی ها یا حتی تزریق دارو در ناحیه مقعد می توانند با ایجاد زخم یا تغییر در آناتومی ، خطر آبسه را افزایش دهند.
- یبوست مزمن و زورزدن شدید : یافتن مدفوع سفت ، یبوست طولانی مدت و زور زدن زیاد هنگام اجابت مزاج باعث ایجاد پارگی های ریز و افزایش فشار در ناحیه مقعد می شود که راه را برای عفونت باز می کند.
- سبک زندگی و بهداشت نادرست : شستشوی ناکافی ناحیه مقعد بعد از اجابت مزاج ، عرق زیاد ، لباس زیر تنگ و غیرقابل تنفس و نشستن طولانی مدت ، محیط مناسبی برای رشد باکتری ها و ایجاد عفونت فراهم می کنند.
- بیماری های انتقال پذیر جنسی : برخی بیماری های مقاربتی مانند زخم تناسلی ، سوزاک یا کلامیدیا می توانند به ناحیه مقعد سرایت کرده و منجر به عفونت و آبسه شوند ، به ویژه در افراد همجنسگرای مرد.
- چاقی و کم تحرکی : افراد با شاخص توده بدنی (BMI) بالا که تحرک کافی ندارند ، به دلیل فشار بیشتر بر ناحیه مقعد ، عرق و رطوبت و اختلال در گردش خون ، بیشتر در معرض آبسه مقعدی هستند.
آیا آبسه مقعدی درد دارد؟
ایجاد درد در ناحیه مقعد شاید پیش از زمان اجابت مزاج یا بعد از آن ایجاد شود. در این عارضه میزان درد از مرحله پایین شروع شده و با گذشت زمان بیشتر خواهد شد. درد آبسه مقعدی به این صورت است که شخص در انجام فعالیت امور روزمره خودش ناتوان میشود. بهخاطر وجود اعصاب زیادی در ناحیه مقعد، درد در این قسمت میتواند بسیار شدت بیابد. درواقع درد مقعد دلایل مختلفی دارد. امّا در اغلب مواقع این دلایل هیچ خطری به هنراه خود ندارند. چنانچه درد مقعد برای عارضه آبسه آنورکتال در مدت 24 تا 48 ساعت از بین نرود، لازم است که فرد بیمار خیلی سریع به پزشک مربوطه مراجعه نماید.
آیا آبسه مقعدی با دارو درمان میشود؟
بهطور معمول جهت درمان آبسه آنورکتال با دارو ، آنتی بیوتیک های مختلفی توسط پزشک متخصص تجویز میگردد. در واقع آنتی بیوتیک ها معمولاً هنگامی بیمار آبسه مقعدی علائم شدیدتری داشته باشد یا مشکلات عفونی و بیماری های مقاربتی از علل پدیدار شدن این عارضه هستند که در چنین مواقعی عمل از سوی پزشک تجویز خواهد شد. درمان دارویی با آنتی بیوتیک ها عموماً جهت پیشگیری از شدت بیماری تجویز می شوند. به طور کلی داروهای تجویز شده با توجه به شدت دوز بیماری بین 7 الی 10 روز باید مورد استفاده قرار بگیرند. از رایج ترین آنتی بیوتیک هایی که اغلب برای درمان عارضه آبسه مقعدی تجویز می گردند ، باید به موارد زیر اشاره کرد:
- سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin)
- مترونیدازول (Metronidazole)
- آمپی سیلین (Ampicillin)
- سولباکتام (Sulbactam)
آیا آبسه مقعدی باعث سرطان میشود؟
بهطور کلی هر نوع عفونت و زخم در ناحیه مقعد باید مورد پیگری قرار بگیرد. چراکه این قسمت از بدن انسان فعال بوده و در طول روز مقادیری مدفوع بسیار آلوده از این بخش عبور می کند. به موجب این امر جهت جلوگیری از بروز بیماری های ناشناخته مقعد و حتّی انواع سرطان باید آبسه مقعدی را در این قسمت از بدن خیلی سریع مورد درمان یا جراحی قرار بگیرد. در کل هر عارضه که در بدن ایجاد می شود اگر درمانی برای آن صورت نپذیرد ، ممکن است بعدها خطراتی جدی برای شخص بیمار ایجاد نماید.
آیا آبسه مقعدی درمان دارد؟
معمولاً درمان آبسه آنورکتال به وسیله جراحی یکی از رایج ترین روش های درمان عارضه آبسه مقعدی محسوب می شود. در این روش جراحی ، به طور معمول برشی در نزدیکی پوست ناحیه مقعد ایجاد می نمایند تا عفونت آبسه کاملاً تخلیه شود. در واقع این کار را می توان در مطب پزشک به واسطه بی حسی موضعی و به طور سرپایی یا در اتاق عمل با بیهوشی عمومی هم انجام داد. لازم به ذکر است که برخی ائقات هم حتّی بعد از درمان ، چنانچه این کار به دقت و با روش صحیحی صورت نپذیرد ، احتمال ایجاد فیستول مقعدی شدت خواهد یافت. از دیگر روش های درمان این عارضه می توان به لیزر آبسه مقعدی اشاره کرد.
درمان به روش لیزر مقعد با لیزر پرتوان دی اکسید کربن صورت میپذیرد. در چنین روشی شاید برای درناژ بهتر و ترمیم بهتر ناحیه عمل پزشک متخصص جراحی از لیزر کم توان آی آر سی استفاده نماید. در لیزر تمام مراحل عمل جراحی آبسه با لیزر انجام خواهد شد و دیگر هیچ خبری از تیغ و کوتر جراحی در میان نحواهد بود. چراکه در روش درمان با لیزر از بروز عوارضی مانند بی اختیاری مقعد جلوگیری خواهد کرد و دوره نقاهت بسیار کوتاهی هم دارد. امّا استفاده از تیغ و کوتر باعث بروز احساس درد و سوزش مضاعف می شود. از مزیت اصلی استفاده از روش درمانی لیزر آبسه مقعدی می توان به خاصیت ترمیم کنندگی لیزر اشاره کرد.
چه چیزی برای آبسه مقعدی خوب است؟
آب کلم دارای مادهای به نام گلوتامین است که در عملکرد طبیعی روده نقش بسزایی دارد. جهت این منظور ابتدا باید مقدار آب کلم را تهیه نمایم و در طول روز یک الی دو بار آن را بنوشیم. درواقع آب کلم بهواسطه نرم نمودن مدفوع از ایجاد یبوست جلوگیری به عمل میآورد و علاوه بر این درد حاصله از عارضه آبسه مقعدی را بسیار کاهش میدهد. علاوه بر روش مذکور استفاده از کمپرس گرم در افزایش گردش خون برای این ناحیه بسیارموثر است. چراکه چرک و عفونت موجود در این بخش از بدن را که درگیر شده رقیق خواهد کرد.
با استفاده از این روش در کاهش درد ناشی از عارضه آبسه آنورکتال بسیار موثر است. علاوه بر این آبسه کوچک با استفاده از کمپرس آب گرم به سرعت درمان خواهد شد. استفاده از ویتامین C هم نقش بسیار موثری در درمان آبسه مقعدی دارد. درواقع با این ویتامین از پیشرفت و ایجاد فیستول مقعدی تا حد زیادی جلوگیری خواهد شد. مصرف روزانه 1000 میلی گرم ویتامین C برای پیشگیری از این عارضه بسیار موثر است، چراکه استفاده بیش از حد از این ویتامین در طول روز باعث اسهال و آسیب بیشتر در این عارضه خواهد شد.
نتیجه گیری
در کل عدم درمان به موقع آبسه آنورکتال باعث میشود تا علائم عفونت گسترش بیابد و عفونت در بدن پخش گردد. ما در این مقاله به خطرات عارضه آبسه و انواع روش های درمان آن پرداختیم. در ادامه مواردی که در درمان آبسه مقعدی وجود دارد را با هم مورد بررسی قرار دادیم. امید است این مقاله برای شما مخاطبین محترم مفید بوده باشد. لطفاً پس از مطالعه کامل این مقاله نظرات شخصی خود را در آبسه مقدی با ما در سایت دکتر علیرضا ایزدی به اشترک بگذارید.
