بواسیر خونی یکی از شایع ترین مشکلات مرتبط با دستگاه گوارش و سیستم عروقی در ناحیه مقعد است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود با آن مواجه میشوند. این بیماری به دلیل التهاب و گشاد شدن بیش از حد عروق خونی در ناحیه مقعد ایجاد شده و ممکن است همراه با خونریزی باشد. در ادامه این مقاله از دکتر علیرضا ایزدی به بررسی علل ، علائم و روش های درمان این عارضه می پردازیم.
بواسیر خونی چیست؟
بواسیر خونی نوعی از بواسیر است که با خونریزی همراه میشود. این بیماری در اثر تورم و التهاب رگ های مقعدی ایجاد شده و میتواند به دو نوع داخلی و خارجی تقسیم شود. در بواسیر داخلی ، عروق متورم داخل کانال مقعد قرار دارند و معمولاً بدون درد هستند ، اما ممکن است هنگام دفع مدفوع خونریزی داشته باشند. بواسیر خارجی نیز در خارج از کانال مقعد شکل گرفته و اغلب با درد ، التهاب و گاهی خونریزی همراه است.
دلیل ایجاد بواسیر خونی
هموروئید خونی می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی از مهم ترین آن ها عبارتند از :
- یبوست مزمن : فشار بیش از حد هنگام دفع مدفوع و یبوست شدید باعث گشاد شدن رگ های مقعدی میشود.
- اسهال مکرر : دفع مداوم و مکرر مدفوع میتواند به بواسیر خونی منجر شود.
- بارداری و زایمان : افزایش فشار بر روی رگ های ناحیه مقعد در دوران بارداری یا هنگام زایمان طبیعی از عوامل مؤثر در ایجاد بواسیر است.
- کم تحرکی : نشستن طولانی مدت ، به ویژه در افراد پشت میز نشین ، باعث کاهش گردش خون و ایجاد بواسیر خونی میشود.
- بلند کردن اجسام سنگین : فشار زیاد بر ناحیه شکمی هنگام بلند کردن اجسام سنگین میتواند منجر به ایجاد بواسیر شود.
- رژیم غذایی نامناسب : کمبود فیبر در رژیم غذایی باعث سفت شدن مدفوع و در نتیجه افزایش فشار بر رگ های مقعدی میشود.
علائم بواسیر خونی
همورویید خونی دارای علائم مختلفی است که شدت آن ها بسته به وضعیت بیماری متفاوت است. عموما بیماران با مشاهده خون روشن در ناحیه مقعد هنگام مدفوع ، روی دستمال توالت متوجه بروز این بیماری می شوند علاوه بر آن برخی نشانه های دیگر مانند درد و ناراحتی هنگام نشستن یا دفع مدفوع نیز در بین افراد مبتلا به همرویید خونی رایج است. به جز این نشانه ها ، می توان به احساس خارش و سوزش و یا تورم و التهاب در اثر برآمدگی یا التهاب در اطراف مقعد نیز اشاره کرد و همچنین ترشحات مقعدی لزج یا مخاطی در ناحیه مقعد نیز از جمله علائم بواسیر خونی شناخته می شود.
آیا بواسیر خونی خطرناک است؟
بواسیر خونی به خودی خود بیماری خطرناکی محسوب نمیشود ، اما در صورت عدم درمان و پیشرفت ، ممکن است عوارضی ایجاد کند. خونریزی مکرر میتواند منجر به ضعف ، سرگیجه و در موارد شدید ، کم خونی شود. همچنین ، بواسیر درمان نشده ممکن است دچار ترومبوز (لخته شدن خون در رگ های متورم) شود که درد شدید و نیاز به مداخله پزشکی را به همراه دارد.
آیا بواسیر خونی باعث کم خونی می شود؟
اگرچه مقدار خونریزی ناشی از بواسیر معمولاً کم است ، اما در موارد شدید و مزمن ، فرد ممکن است دچار کم خونی ناشی از فقر آهن شود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که خونریزی مداوم باعث کاهش سطح هموگلوبین شده و علائمی مانند ضعف ، خستگی ، سرگیجه و رنگ پریدگی ایجاد کند. در چنین مواردی ، فرد باید علاوه بر درمان بواسیر ، برای جبران کمبود آهن نیز اقدام کند.
بهترین دارو برای بواسیر خونی
درمان بواسیر خونی شامل روش های دارویی ، خانگی و در موارد شدید ، جراحی است. برخی از داروهای رایج برای کاهش علائم بواسیر خونی عبارتند از:
- پمادهای موضعی : پمادهای حاوی هیدروکورتیزون، لیدوکائین و فنیلافرین برای کاهش التهاب، درد و خارش استفاده میشوند.
- شیاف های مقعدی : شیافهایی مانند آنتیهموروئید برای کاهش تورم و التهاب تجویز میشوند.
- مسکن ها : داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن برای کاهش درد ناشی از بواسیر استفاده میشوند.
- ملین ها : در صورت وجود یبوست، مصرف ملینهای ملایم مانند پسیلیوم یا لاکتولوز میتواند به کاهش فشار هنگام دفع مدفوع کمک کند.
- داروهای گیاهی : استفاده از گیاهانی مانند فندق جادوگر، بابونه و آلوئهورا بهعنوان درمانهای کمکی برای کاهش التهاب و تسریع بهبود بواسیر توصیه میشود.
جهت دریافت مشاوره از دکتر علیرضا ایزدی ، فرم زیر را پر کنید.
آیا یبوست مزمن باعث بواسیر خونریزی دهنده می شود ؟
یبوست مزمن یکی از مهم ترین عوامل ایجاد بواسیر خونریزی دهنده است ، زیرا هنگام دفع ، فشار زیادی به رگ های ناحیه مقعد وارد می شود. زور زدن طولانی مدت باعث اتساع و التهاب وریدهای هموروئیدی می گردد و در نتیجه این عروق متورم شده و به راحتی دچار پارگی و خونریزی می شوند. مدفوع خشک و سفت نیز هنگام عبور از کانال مقعد ، سطح رگ های آسیب دیده را خراش داده و خونریزی را تشدید می کند. تکرار این روند باعث می شود بواسیر از حالت خفیف به مراحل پیشرفته تر برسد و خونریزی با هر بار دفع بیشتر شود. جلوگیری از یبوست با مصرف فیبر ، آب کافی و تحرک روزانه نقش مهمی در پیشگیری از این نوع بواسیر دارد.
آیا دوچرخه سواری برای بواسیر خونریزی دهنده مضر است؟
دوچرخه سواری در زمان ابتلا به بواسیر خونریزی دهنده به دلیل ایجاد فشار مستقیم بر ناحیه مقعد ، عموماً مضر است و می تواند خونریزی را تشدید کند. زین های باریک و سفت فشار زیادی را به عروق ملتهب هموروئیدی وارد کرده و در کنار سایش ناشی از رکاب زدن ، بافت های آسیب دیده را تحریک می کنند. همچنین افزایش فشار داخل شکمی هنگام رکاب زدن در سربالایی ها و ایجاد تعریق و رطوبت در این ناحیه ، فرآیند بهبودی را به تأخیر می اندازد.
توصیه می شود در صورت وجود خونریزی فعال ، از دوچرخه سواری کاملاً پرهیز کرده و ورزش های ملایم تری مانند پیاده روی یا شنا را جایگزین کنید. پس از بهبودی کامل ، در صورت تمایل به بازگشت به این ورزش ، حتماً از زین های طبی و حفره دار استفاده کنید تا فشار مستقیم از روی ناحیه پرینه و مقعد حذف شود. استفاده از لباس های ورزشی استاندارد با پدهای محافظ نیز به کاهش اصطکاک و پیشگیری از عود مجدد کمک شایانی خواهد کرد.
بهترین روش های توقف خونریزی بواسیر در کوتاه مدت
- فشار ملایم با گاز استریل : ۵–۱۰ دقیقه روی ناحیه بیرونی فشار یکنواخت بدهید (بدون مالش).
- کمپرس سرد: یخ را داخل پارچه بپیچید و ۵–۱۰ دقیقه بگذارید ؛ روزی چند بار تکرار کنید.
- حمام نشسته آب ولرم (سیتز) : ۱۰–۱۵ دقیقه ، ۲–۳ بار در روز و مخصوصاً بعد از دفع ؛ به کاهش التهاب و خونریزی کمک می کند.
- پرهیز از زور زدن و نشستن طولانی روی توالت : دفع را کوتاه کنید و اگر مدفوع نمی آید ، ادامه ندهید.
- نرم کردن سریع مدفوع: افزایش آب ، مصرف فیبر ؛ در صورت نیاز کوتاه مدت از نرم کننده مدفوع مثل پلی اتیلن گلیکول یا لاکتولوز طبق نظر پزشک استفاده نمایید.
- داروهای موضعی ضد التهاب/بی حس کننده : کرم یا شیاف هموروئید مثل هیدروکورتیزون کوتاه مدت یا لیدوکائین برای کاهش التهاب و تحریک ؛ این داروها به هیچ عنوان نباید طولانی مدت خودسرانه استفاده نشود.
- حفظ بهداشت بدون تحریک : شستشو با آب ولرم ، خشک کردن با ضربه آرام ؛ از دستمال زبرو معطر و صابون استفاده نکنید.
- اجتناب از محرک ها : غذای تند ، الکل و بلندکردن اجسام سنگین موجب افزایش فشار شکمی می شود و باید از آن ها پرهیز نمود.
- مسکن مناسب : در صورت درد ، استامینوفن ترجیح دارد ؛ مصرف از آسپرین ، ایبوپروفن ، ناپروکسن خودداری کنید زیرا ممکن است خونریزی را بدتر کنند.
- هشدار نیاز به مراجعه فوری : خونریزی شدید یا به صورت لخته خون ، سرگیجه و ضعف ، مدفوع سیاه ، درد شدید یا تداوم خونریزی بیش از ۲–۳ روز نیازمند مراجعه سریع به پزشک است.
درمان بواسیر خونریزی دهنده در دوران بارداری چیست؟
در دوران بارداری ، درمان بواسیر خونریزی دهنده باید با احتیاط و بدون استفاده از داروهای خطرناک برای جنین انجام شود. در بیشتر موارد ، کنترل علائم با روش های ساده و ایمن امکان پذیر است. نشستن روزانه در آب گرم برای چند دقیقه باعث کاهش التهاب و خونریزی می شود. افزایش مصرف آب ، میوه ، سبزی و مواد حاوی فیبر برای جلوگیری از یبوست ضروری است. انجام پیاده روی سبک به بهبود گردش خون و کاهش فشار در لگن کمک می کند. در صورت درد یا سوزش ، می توان از پمادهای موضعی یا شیاف های مجاز دوران بارداری تحت نظر پزشک استفاده کرد. پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی ، اجتناب از زور زدن هنگام دفع و خوابیدن به پهلوی چپ نیز مؤثر است. اغلب علائم پس از زایمان کاهش می یابد اما خونریزی مداوم یا درد شدید نیاز به بررسی فوری پزشک دارد.
نتیجه گیری
بواسیر خونی مشکلی شایع اما قابل درمان است که میتواند به دلیل عوامل مختلفی از جمله یبوست ، کم تحرکی و رژیم غذایی نامناسب ایجاد شود. این بیماری معمولاً با علائمی مانند خونریزی ، درد و تورم همراه است. اگرچه بواسیر خونی خطرناک نیست ، اما در موارد شدید میتواند منجر به کم خونی یا سایر عوارض شود. درمان های متنوعی برای بواسیر خونی وجود دارد که شامل دارو های موضعی ، ملین ها و در موارد شدید ، جراحی است. برای جلوگیری از بروز این عارضه ، توصیه میشود که رژیم غذایی سرشار از فیبر داشته باشید ، فعالیت بدنی کافی انجام دهید و از نشستن طولانی مدت خودداری کنید.
